Biblia Gdańska 1881
Przypowieści Salomona 24
Porównanie według numeracji źródłowej. Podział tekstu może się różnić między przekładami.
Nie naśladuj ludzi złych, ani żądaj przebywać z nimi;
Nie zazdrość niecnym ludziom i nie pragnij z nimi przebywać.
Be not thou envious against evil men, neither desire to be with them.
Albowiem serce ich myśli o drapiestwie, a wargi ich mówią o uciśnieniu.
Gdyż ich serce rozmyśla o grabieży, a ich usta rozprawiają o krzywdzie.
For their heart studieth destruction, and their lips talk of mischief.
Mądrością bywa dom zbudowany, a roztropnością umocniony.
Dom bywa zbudowany mądrością, a utwierdzony roztropnością.
Through wisdom is an house builded; and by understanding it is established:
Zaiste przez umiejętność komory napełnione bywają wszelakiemi bogactwami kosztownemi i wdzięcznemi.
Także pokoje przez rozwagę napełniają się wszelkim kosztownym i przyjemnym mieniem.
And by knowledge shall the chambers be filled with all precious and pleasant riches.
Człowiek mądry mocny jest, a mąż umiejętny przydaje siły.
Mądry człowiek jest siłą, a mąż roztropny objawia moc.
A wise man is strong; yea, a man of knowledge increaseth strength.
Albowiem przez mądrą radę zwiedziesz bitwę, a wybawienie przez mnóstwo radców mieć będziesz.
Bowiem wojnę należy prowadzić rozważnymi sposobami; a zwycięstwo jest tam, gdzie dużo radców.
For by wise counsel thou shalt make thy war: and in multitude of counsellors there is safety.
Wysokie są głupiemu mądrości; w bramie nie otworzy ust swoich.
Mądrość jest niedościgłą dla głupca; w bramie nie otwiera on swoich ust.
Wisdom is too high for a fool: he openeth not his mouth in the gate.
Kto myśli źle czynić, tego złośliwym zwać będą.
Kto zamierza szkodzić – tego nazywają mistrzem niecności.
He that deviseth to do evil shall be called a mischievous person.
Zła myśl głupiego jest grzechem, a pośmiewca jest obrzydliwością ludzką.
Grzech jest niedorzecznym przedsięwzięciem, a szyderca ohydą dla ludzi.
The thought of foolishness is sin: and the scorner is an abomination to men.
Jeźli będziesz gnuśnym, tedy w dzień ucisku słaba będzie siła twoja.
Jeśli zwątpiłeś w dniu niedoli – wątłą jest twoja siła.
If thou faint in the day of adversity, thy strength is small.
Wybawiaj pojmanych na śmierć; a od tych, którzy idą na stracenie, nie odwracaj się.
Ratuj tych, których wleką na śmierć; a gdy się toczą na rzeź – staraj się temu zapobiec.
If thou forbear to deliver them that are drawn unto death, and those that are ready to be slain;
Jeźli rzeczesz: Otośmy o tem nie wiedzieli; izali ten, który waży serca, nie rozumie? a ten, który strzeże duszy twojej, nie rozezna? i nie odda człowiekowi według uczynków jego?
Jeśli powiesz: Myśmy o tym nie wiedzieli! Zaprawdę, Ten co bada serca – On to przenika; Ten, co czuwa nad twoją duszą – On to wie; więc odpłaci człowiekowi według jego czynu.
If thou sayest, Behold, we knew it not; doth not he that pondereth the heart consider it? and he that keepeth thy soul, doth not he know it? and shall not he render to every man according to his works?
Jedz miód, synu mój! bo dobry, i plastr słodki podniebieniu twemu;
Mój synu, spożywaj miód, bo jest smaczny, i samospływający miód, gdyż jest słodki dla twego podniebienia.
My son, eat thou honey, because it is good; and the honeycomb, which is sweet to thy taste:
Tak umiejętność mądrości duszy twojej, jeźliże ją znajdziesz; onać będzie nagrodą, a nadzieja twoja nie będzie wycięta.
Ale za taką samą uważaj mądrość dla twej duszy. Jeśli ją pozyskałeś – masz przyszłość, a twa nadzieja nie zaginie.
So shall the knowledge of wisdom be unto thy soul: when thou hast found it, then there shall be a reward, and thy expectation shall not be cut off.
Nie czyń zasadzki, niezbożniku! na przybytek sprawiedliwego, a nie przeszkadzaj odpocznieniu jego.
Niegodziwcze, nie wypatruj majętności sprawiedliwego i nie pustosz miejsca jego wypoczynku.
Lay not wait, O wicked man, against the dwelling of the righteous; spoil not his resting place:
Bo choć siedm kroć upada sprawiedliwy, przecie zaś powstaje; ale niezbożni wpadną w nieszczęście.
Bo sprawiedliwy siedmiokrotnie pada i znowu się podnosi; ale kiedy się potkną niegodziwi – pozostaną w nieszczęściu.
For a just man falleth seven times, and riseth up again: but the wicked shall fall into mischief.
Gdy upadnie nieprzyjaciel twój, nie ciesz się; i gdy się potknie, niech się nie raduje serce twoje;
Nie ciesz się, kiedy upadł twój wróg; a gdy się potknął, niechaj się nie raduje twoje serce.
Rejoice not when thine enemy falleth, and let not thine heart be glad when he stumbleth:
Aby snać nie ujrzał Pan, a nie podobałoby się to w oczach jego, i odwróciłby od niego gniew swój na cię.
Aby tego nie ujrzał WIEKUISTY i na ten widok tak się obruszył, że odwrócił od niego swój gniew.
Lest the LORD see it, and it displease him, and he turn away his wrath from him.
Nie gniewaj się dla złośników, ani się udawaj za niepobożnymi;
Nie oburzaj się na złoczyńców, nie zazdrość niegodziwcom.
Fret not thyself because of evil men, neither be thou envious at the wicked:
Boć nie weźmie złośnik nagrody; pochodnia niepobożnych zgaśnie.
Bo dla niecnych nie ma przyszłości; zgaśnie pochodnia niegodziwych.
For there shall be no reward to the evil man; the candle of the wicked shall be put out.
Synu mój! bój się Pana i króla, a z niestatecznymi nie mięszaj się;
Mój synu, obawiaj się WIEKUISTEGO i króla; nie zadawaj się z wichrzycielami.
My son, fear thou the LORD and the king: and meddle not with them that are given to change:
Boć znagła powstanie zginienie ich, a upadek obydwóch któż wie?
Bo nagle nastanie ich ruina; klęskę tych dwóch – któż przewidzi?
For their calamity shall rise suddenly; and who knoweth the ruin of them both?
I toć też mądrym należy: wzgląd mieć na osobę u sądu, nie dobra.
To także pochodzi od mędrców: Jest rzeczą niegodziwą uwzględnianie osób w sądzie.
These things also belong to the wise. It is not good to have respect of persons in judgment.
Tego, który mówi niepobożnemu; Jesteś sprawiedliwy, będą ludzie przeklinać, a narody się nim brzydzić będą.
Kto powiada do niegodziwca: Ty jesteś sprawiedliwy! – tego będą przeklinać ludy oraz temu złorzeczyć narody.
He that saith unto the wicked, Thou are righteous; him shall the people curse, nations shall abhor him:
Ale którzy go karzą, szczęśliwi będą, a przyjdzie na nich błogosławieństwo każdego dobrego.
Zaś tym, co sprawy wyjaśniają – błogo im; spłynie na nich błogosławieństwo cennych.
But to them that rebuke him shall be delight, and a good blessing shall come upon them.
Pocałują wargi tego, co mówi słowa prawdziwe.
Kto daje właściwą odpowiedź – ten całuje w usta.
Every man shall kiss his lips that giveth a right answer.
Rozrządź na polu robotę twoję, a sprawuj pilnie rolę swoję; a potem będziesz budował dom twój.
Urządź twoje sprawy na zewnątrz, przyszykuj je sobie na polu, a dopiero potem wybuduj swój dom.
Prepare thy work without, and make it fit for thyself in the field; and afterwards build thine house.
Nie bądź świadkiem lekkomyślnym przeciw bliźniemu swemu, ani czyń łagodnych namów wargami swemi.
Nie bądź niepowołanym świadkiem przeciwko twemu bliźniemu; czyżbyś swoimi ustami chciał zwodzić?
Be not a witness against thy neighbour without cause; and deceive not with thy lips.
Nie mów: Jako mi uczynił, tak mu uczynię; oddam mężowi temu według uczynku jego.
Nie mów: Jak on mi uczynił – tak ja jemu uczynię; odpłacę temu człowiekowi według jego czynu.
Say not, I will do so to him as he hath done to me: I will render to the man according to his work.
Szedłem przez pole męża leniwego a przez winnicę człowieka głupiego;
Przechodziłem obok pola opieszałego człowieka i obok winnicy człowieka bezmyślnego;
I went by the field of the slothful, and by the vineyard of the man void of understanding;
A oto porosła wszędzie ostem; pokrzywy wszystko pokryły, a płot kamienny jej rozwalił się.
a oto cała zarosła pokrzywami, jej powierzchnia pokryła się chwastami, a jej kamienne ogrodzenie było rozwalone.
And, lo, it was all grown over with thorns, and nettles had covered the face thereof, and the stone wall thereof was broken down.
Co ja ujrzawszy złożyłem to do serca mego, a widząc to wziąłem to ku przestrodze.
Zaś ja patrzałem, zwróciłem na to moją uwagę, a widząc to, powziąłem stąd przestrogę.
Then I saw, and considered it well: I looked upon it, and received instruction.
Trochę się prześpisz, trochę podrzemiesz, trochę złożysz ręce, abyś odpoczywał;
Tak, jeszcze cokolwiek pospać, cokolwiek podrzemać, cokolwiek do wypoczynku złożyć ręce;
Yet a little sleep, a little slumber, a little folding of the hands to sleep:
A wtem ubóstwo twoje przyjdzie jako podróżny, a niedostatek twój jako mąż zbrojny.
a wtedy twoje ubóstwo nadejdzie jak włóczęga, a twój niedostatek jak zbrojny w tarczę.
So shall thy poverty come as one that travelleth; and thy want as an armed man.