Biblia Gdańska 1881
Przypowieści Salomona 25
Porównanie według numeracji źródłowej. Podział tekstu może się różnić między przekładami.
Teć są przypowieści Salomonowe, które zebrali mężowie Ezechyjasza, króla Judzkiego.
Oto również przysłowia Salomona, które spisali mężowie Chiskjasza, judzkiego króla.
These are also proverbs of Solomon, which the men of Hezekiah king of Judah copied out.
Sława to Boża, taić sprawę; ale sława królów, wywiadywać się rzeczy.
Chwałą Boga jest rzecz zataić, lecz chwałą króla rzecz zbadać.
It is the glory of God to conceal a thing: but the honour of kings is to search out a matter.
Wysokość niebios, i głębokość ziemi, i serce królów nie są doścignione.
Niebo wzwyż – ziemia w głąb, i serce królów niezbadane.
The heaven for height, and the earth for depth, and the heart of kings is unsearchable.
Odejm zużelicę od srebra, a wynijdzie odlewającemu naczynie kosztowne.
Niech wydzielą się żużle ze srebra, a złotnikowi uda się naczynie.
Take away the dross from the silver, and there shall come forth a vessel for the finer.
Odejm niezbożnika od oblicza królewskiego, a umocni się w sprawiedliwości stolica jego.
Niech usuną niegodziwych sprzed oblicza króla, a jego tron utrwali się sprawiedliwością.
Take away the wicked from before the king, and his throne shall be established in righteousness.
Nie udawaj się za zacnego przed królem, a na miejscu wielmożnych nie stawaj;
Nie pysznij się wobec króla i nie stawaj na miejscu wielkich.
Put not forth thyself in the presence of the king, and stand not in the place of great men:
Bo lepiej jest, iż ci rzeką: Postąp sam: a niżeliby cię zniżyć miano przed księciem; co widują oczy twoje.
Bowiem lepiej, aby ci powiedziano: Posuń się wyżej! Niż by cię poniżono przed znakomitym dlatego, że się podniosły twoje oczy.
For better it is that it be said unto thee, Come up hither; than that thou shouldest be put lower in the presence of the prince whom thine eyes have seen.
Nie pokwapiaj się do swaru, byś snać na ostatek nie wiedział, co masz czynić, gdyby cię zawstydził bliźni twój.
Nie występuj skwapliwie w sporze; bo co poczniesz, gdy cię zawstydzi twój przeciwnik?
Go not forth hastily to strive, lest thou know not what to do in the end thereof, when thy neighbour hath put thee to shame.
Prowadź do końca sprawę swoję z przyjacielem twoim, a tajemnicy drugiego nie objawiaj;
Prowadź twój spór z bliźnim, lecz cudzej tajemnicy nie zdradzaj;
Debate thy cause with thy neighbour himself; and discover not a secret to another:
By cię snać nie zelżył ten, co cię słucha, a niesława twoja zostałaby na tobie.
aby cię nie lżył ten, co to usłyszy i twoja niesława nigdy by nie ustała.
Lest he that heareth it put thee to shame, and thine infamy turn not away.
Jakie jest jabłko złote z wyrzezaniem srebrnem, takieć jest słowo do rzeczy powiedziane.
Jak złote jabłuszka na wycyzelowanych, srebrnych naczyniach – tak słowo wypowiedziane stosownie do swoich właściwych okoliczności.
A word fitly spoken is like apples of gold in pictures of silver.
Ten, który mądrze napomina, jest u tego, co słucha, jako nausznica złota, i klejnot z szczerego złota.
Jak złoty kolczyk z błyszczącym klejnotem – tak mądry mówca wobec uważnego ucha.
As an earring of gold, and an ornament of fine gold, so is a wise reprover upon an obedient ear.
Jako zimno śnieżne czasu żniwa: tak poseł wierny tym, którzy go posyłają; bo dusze panów swych ochładza.
Jak śnieżny chłód w porze żniwa – tak posłaniec wierny swoim mocodawcom; orzeźwia on duszę swego pana.
As the cold of snow in the time of harvest, so is a faithful messenger to them that send him: for he refresheth the soul of his masters.
Człowiek, który się chlubi darem zmyślonym, jest jako wiatr i obłoki bez deszczu.
Jak chmury, wiatr i brak deszczu tak człowiek, który się chełpi zwodniczym darem.
Whoso boasteth himself of a false gift is like clouds and wind without rain.
Książę cierpliwością bywa zmiękczony, a język łagodny kości łamie.
Książę daje się ugiąć cierpliwością; a łagodny język kruszy kości.
By long forbearing is a prince persuaded, and a soft tongue breaketh the bone.
Znajdzieszli miód, jedzże, ileć potrzeba, by snać objadłszy się go nie zwrócił.
Jeśli znalazłeś miód – spożywaj go pod dostatkiem, lecz abyś się nim nie przejadł i znowu go nie zwrócił.
Hast thou found honey? eat so much as is sufficient for thee, lest thou be filled therewith, and vomit it.
Powściągnij nogę twoję od domu bliźniego twego, by snać będąc ciebie syt, nie miał cię w nienawiści.
W domu twojego przyjaciela rzadziej stawiaj nogę, aby się tobą nie przesycił i cię nie znienawidził.
Withdraw thy foot from thy neighbour's house; lest he be weary of thee, and so hate thee.
Każdy, kto mówi fałszywe świadectwo przeciw bliźniemu swemu, jest jako młot, i miecz, i strzała ostra.
Młotem, mieczem i ostrą strzałą – takim jest człowiek, co składa fałszywe świadectwo przeciw bliźniemu.
A man that beareth false witness against his neighbour is a maul, and a sword, and a sharp arrow.
Ufność w człowieku przewrotnym jest w dzień ucisku jako ząb wyłamany i noga wywiniona.
Spróchniałym zębem i chwiejną nogą – takim jest poleganie na zdrajcy w dzień niedoli.
Confidence in an unfaithful man in time of trouble is like a broken tooth, and a foot out of joint.
Jako ten, który zewłoczy odzienie czasu zimy, albo leje ocet na saletrę, taki jest ten, który śpiewa pieśni sercu smutnemu.
Ten, kto wyśpiewuje pieśni znękanemu sercu jest jak zdejmujący szaty w chłodnym dniu i lejący ocet na ług.
As he that taketh away a garment in cold weather, and as vinegar upon nitre, so is he that singeth songs to an heavy heart.
Jeźliżeby łaknął ten, co cię nienawidzi, nakarm go chlebem; a jeźliby pragnął, daj mu się napić wody;
Jeśli twój nieprzyjaciel łaknie – nakarm go chlebem; jeśli pragnie – napój go wodą.
If thine enemy be hungry, give him bread to eat; and if he be thirsty, give him water to drink:
Bo węgle rozpalone zgromadzisz na głowę jego, a Pan ci nagrodzi.
Wtedy zgarniasz płonące głownie na jego głowę; zaś tobie zapłaci WIEKUISTY.
For thou shalt heap coals of fire upon his head, and the LORD shall reward thee.
Jako wiatr północny deszcz przynosi: tak przynosi twarz gniewliwą język uszczypliwy.
Wiatr północny sprowadza deszcz, a zasępione twarze – uszczypliwe mowy.
The north wind driveth away rain: so doth an angry countenance a backbiting tongue.
Lepiej mieszkać w kącie pod dachem, niżeli z żoną swarliwą w domu przestronnym.
Lepiej mieszkać na okapie dachu, niż ze swarliwą kobietą we wspólnym domu.
It is better to dwell in the corner of the housetop, than with a brawling woman and in a wide house.
Jako woda chłodna duszy pragnącej: tak wieść dobra z ziemi dalekiej.
Zimną wodą dla spragnionej duszy jest pomyślna wieść z dalekiej ziemi.
As cold waters to a thirsty soul, so is good news from a far country.
Jako źródło nogami pomącone, albo zdrój zepsuty: tak sprawiedliwy, który upada przed niezbożnym.
Jak mętne źródło i zepsuta krynica – tak sprawiedliwy, który się ugina wobec niegodziwego.
A righteous man falling down before the wicked is as a troubled fountain, and a corrupt spring.
Jako jeść wiele miodu nie jest rzecz dobra: tak szukanie własnej sławy jest niesławne.
Niezdrowe jest zbytnie objadanie się miodem, a zbyt natężone poszukiwanie sławy – niesławą.
It is not good to eat much honey: so for men to search their own glory is not glory.
Mąż, który nie ma mocy nad duchem swoim, jest jako miasto rozwalone bez muru.
Człowiek nie mający hamulca dla swego ducha jest jak otwarte miasto, pozbawione już muru.
He that hath no rule over his own spirit is like a city that is broken down, and without walls.