King James Version
Przypowieści Salomona 25
Porównanie według numeracji źródłowej. Podział tekstu może się różnić między przekładami.
These are also proverbs of Solomon, which the men of Hezekiah king of Judah copied out.
Oto również przysłowia Salomona, które spisali mężowie Chiskjasza, judzkiego króla.
Teć są przypowieści Salomonowe, które zebrali mężowie Ezechyjasza, króla Judzkiego.
It is the glory of God to conceal a thing: but the honour of kings is to search out a matter.
Chwałą Boga jest rzecz zataić, lecz chwałą króla rzecz zbadać.
Sława to Boża, taić sprawę; ale sława królów, wywiadywać się rzeczy.
The heaven for height, and the earth for depth, and the heart of kings is unsearchable.
Niebo wzwyż – ziemia w głąb, i serce królów niezbadane.
Wysokość niebios, i głębokość ziemi, i serce królów nie są doścignione.
Take away the dross from the silver, and there shall come forth a vessel for the finer.
Niech wydzielą się żużle ze srebra, a złotnikowi uda się naczynie.
Odejm zużelicę od srebra, a wynijdzie odlewającemu naczynie kosztowne.
Take away the wicked from before the king, and his throne shall be established in righteousness.
Niech usuną niegodziwych sprzed oblicza króla, a jego tron utrwali się sprawiedliwością.
Odejm niezbożnika od oblicza królewskiego, a umocni się w sprawiedliwości stolica jego.
Put not forth thyself in the presence of the king, and stand not in the place of great men:
Nie pysznij się wobec króla i nie stawaj na miejscu wielkich.
Nie udawaj się za zacnego przed królem, a na miejscu wielmożnych nie stawaj;
For better it is that it be said unto thee, Come up hither; than that thou shouldest be put lower in the presence of the prince whom thine eyes have seen.
Bowiem lepiej, aby ci powiedziano: Posuń się wyżej! Niż by cię poniżono przed znakomitym dlatego, że się podniosły twoje oczy.
Bo lepiej jest, iż ci rzeką: Postąp sam: a niżeliby cię zniżyć miano przed księciem; co widują oczy twoje.
Go not forth hastily to strive, lest thou know not what to do in the end thereof, when thy neighbour hath put thee to shame.
Nie występuj skwapliwie w sporze; bo co poczniesz, gdy cię zawstydzi twój przeciwnik?
Nie pokwapiaj się do swaru, byś snać na ostatek nie wiedział, co masz czynić, gdyby cię zawstydził bliźni twój.
Debate thy cause with thy neighbour himself; and discover not a secret to another:
Prowadź twój spór z bliźnim, lecz cudzej tajemnicy nie zdradzaj;
Prowadź do końca sprawę swoję z przyjacielem twoim, a tajemnicy drugiego nie objawiaj;
Lest he that heareth it put thee to shame, and thine infamy turn not away.
aby cię nie lżył ten, co to usłyszy i twoja niesława nigdy by nie ustała.
By cię snać nie zelżył ten, co cię słucha, a niesława twoja zostałaby na tobie.
A word fitly spoken is like apples of gold in pictures of silver.
Jak złote jabłuszka na wycyzelowanych, srebrnych naczyniach – tak słowo wypowiedziane stosownie do swoich właściwych okoliczności.
Jakie jest jabłko złote z wyrzezaniem srebrnem, takieć jest słowo do rzeczy powiedziane.
As an earring of gold, and an ornament of fine gold, so is a wise reprover upon an obedient ear.
Jak złoty kolczyk z błyszczącym klejnotem – tak mądry mówca wobec uważnego ucha.
Ten, który mądrze napomina, jest u tego, co słucha, jako nausznica złota, i klejnot z szczerego złota.
As the cold of snow in the time of harvest, so is a faithful messenger to them that send him: for he refresheth the soul of his masters.
Jak śnieżny chłód w porze żniwa – tak posłaniec wierny swoim mocodawcom; orzeźwia on duszę swego pana.
Jako zimno śnieżne czasu żniwa: tak poseł wierny tym, którzy go posyłają; bo dusze panów swych ochładza.
Whoso boasteth himself of a false gift is like clouds and wind without rain.
Jak chmury, wiatr i brak deszczu tak człowiek, który się chełpi zwodniczym darem.
Człowiek, który się chlubi darem zmyślonym, jest jako wiatr i obłoki bez deszczu.
By long forbearing is a prince persuaded, and a soft tongue breaketh the bone.
Książę daje się ugiąć cierpliwością; a łagodny język kruszy kości.
Książę cierpliwością bywa zmiękczony, a język łagodny kości łamie.
Hast thou found honey? eat so much as is sufficient for thee, lest thou be filled therewith, and vomit it.
Jeśli znalazłeś miód – spożywaj go pod dostatkiem, lecz abyś się nim nie przejadł i znowu go nie zwrócił.
Znajdzieszli miód, jedzże, ileć potrzeba, by snać objadłszy się go nie zwrócił.
Withdraw thy foot from thy neighbour's house; lest he be weary of thee, and so hate thee.
W domu twojego przyjaciela rzadziej stawiaj nogę, aby się tobą nie przesycił i cię nie znienawidził.
Powściągnij nogę twoję od domu bliźniego twego, by snać będąc ciebie syt, nie miał cię w nienawiści.
A man that beareth false witness against his neighbour is a maul, and a sword, and a sharp arrow.
Młotem, mieczem i ostrą strzałą – takim jest człowiek, co składa fałszywe świadectwo przeciw bliźniemu.
Każdy, kto mówi fałszywe świadectwo przeciw bliźniemu swemu, jest jako młot, i miecz, i strzała ostra.
Confidence in an unfaithful man in time of trouble is like a broken tooth, and a foot out of joint.
Spróchniałym zębem i chwiejną nogą – takim jest poleganie na zdrajcy w dzień niedoli.
Ufność w człowieku przewrotnym jest w dzień ucisku jako ząb wyłamany i noga wywiniona.
As he that taketh away a garment in cold weather, and as vinegar upon nitre, so is he that singeth songs to an heavy heart.
Ten, kto wyśpiewuje pieśni znękanemu sercu jest jak zdejmujący szaty w chłodnym dniu i lejący ocet na ług.
Jako ten, który zewłoczy odzienie czasu zimy, albo leje ocet na saletrę, taki jest ten, który śpiewa pieśni sercu smutnemu.
If thine enemy be hungry, give him bread to eat; and if he be thirsty, give him water to drink:
Jeśli twój nieprzyjaciel łaknie – nakarm go chlebem; jeśli pragnie – napój go wodą.
Jeźliżeby łaknął ten, co cię nienawidzi, nakarm go chlebem; a jeźliby pragnął, daj mu się napić wody;
For thou shalt heap coals of fire upon his head, and the LORD shall reward thee.
Wtedy zgarniasz płonące głownie na jego głowę; zaś tobie zapłaci WIEKUISTY.
Bo węgle rozpalone zgromadzisz na głowę jego, a Pan ci nagrodzi.
The north wind driveth away rain: so doth an angry countenance a backbiting tongue.
Wiatr północny sprowadza deszcz, a zasępione twarze – uszczypliwe mowy.
Jako wiatr północny deszcz przynosi: tak przynosi twarz gniewliwą język uszczypliwy.
It is better to dwell in the corner of the housetop, than with a brawling woman and in a wide house.
Lepiej mieszkać na okapie dachu, niż ze swarliwą kobietą we wspólnym domu.
Lepiej mieszkać w kącie pod dachem, niżeli z żoną swarliwą w domu przestronnym.
As cold waters to a thirsty soul, so is good news from a far country.
Zimną wodą dla spragnionej duszy jest pomyślna wieść z dalekiej ziemi.
Jako woda chłodna duszy pragnącej: tak wieść dobra z ziemi dalekiej.
A righteous man falling down before the wicked is as a troubled fountain, and a corrupt spring.
Jak mętne źródło i zepsuta krynica – tak sprawiedliwy, który się ugina wobec niegodziwego.
Jako źródło nogami pomącone, albo zdrój zepsuty: tak sprawiedliwy, który upada przed niezbożnym.
It is not good to eat much honey: so for men to search their own glory is not glory.
Niezdrowe jest zbytnie objadanie się miodem, a zbyt natężone poszukiwanie sławy – niesławą.
Jako jeść wiele miodu nie jest rzecz dobra: tak szukanie własnej sławy jest niesławne.
He that hath no rule over his own spirit is like a city that is broken down, and without walls.
Człowiek nie mający hamulca dla swego ducha jest jak otwarte miasto, pozbawione już muru.
Mąż, który nie ma mocy nad duchem swoim, jest jako miasto rozwalone bez muru.