Nowa Biblia Gdańska
Przypowieści Salomona 23
Porównanie według numeracji źródłowej. Podział tekstu może się różnić między przekładami.
Jeśli zasiądziesz do uczty z władcą, dobrze rozważ kogo masz przed sobą.
Gdy siądziesz, abyś jadł z panem, uważaj pilnie, kto jest przed tobą;
When thou sittest to eat with a ruler, consider diligently what is before thee:
Bo inaczej, jeżeli jesteś chciwy, kładziesz sobie nóż na własne gardło.
Inaczej wraziłbyś nóż w gardło swoje, jeźlibyś był chciwy pokarmu.
And put a knife to thy throat, if thou be a man given to appetite.
Nie pożądaj jego łakoci, bo to jest chleb zwodniczy.
Nie pragnij łakoci jego ; bo są pokarmem obłudnym.
Be not desirous of his dainties: for they are deceitful meat.
Nie wysilaj się na zbieranie bogactw; zaniechaj tego z własnej swojej rozwagi.
Nie staraj się, abyś się zbogacił; owszem, zaniechaj opatrzności twojej.
Labour not to be rich: cease from thine own wisdom.
Czy puścisz twoje oczy za tym, co zniknie? Bo niezawodnie uczyni sobie skrzydła jak orzeł, który wzlatuje ku niebu.
I miałżebyś obrócić oczy twoje na bogactwo, które prędko niszczeje? bo sobie uczyni skrzydła podobne orlim, i uleci do nieba.
Wilt thou set thine eyes upon that which is not? for riches certainly make themselves wings; they fly away as an eagle toward heaven.
Nie spożywaj chleba nieżyczliwego ci człowieka i nie pożądaj jego łakoci.
Nie jedz chleba człowieka zazdrosnego, a nie żądaj łakoci jego.
Eat thou not the bread of him that hath an evil eye, neither desire thou his dainty meats:
Gdyż jakby kalkulował w duszy – taki już on; jedz i pij ci powiada, lecz jego serce nie jest z tobą.
Albowiem jako on ciebie waży w myśli swej, tak ty waż pokarm jego. Mówić: Jedz i pij, ale serce jego nie jest z tobą.
For as he thinketh in his heart, so is he: Eat and drink, saith he to thee; but his heart is not with thee.
Czy chciałbyś wypluć kęs, który spożyłeś? Gdyż daremnie straciłeś twoje uprzejme słowa.
Sztuczkę twoję, którąś zjadł, zwrócisz, a utracisz wdzięczne słowa twoje.
The morsel which thou hast eaten shalt thou vomit up, and lose thy sweet words.
Nic nie mów w uszy głupca, bo on ma tylko pogardę dla twoich rozumnych słów.
Przed głupim nie mów; albowiem wzgardzi roztropnością powieści twoich.
Speak not in the ears of a fool: for he will despise the wisdom of thy words.
Nie przesuwaj odwiecznej granicy oraz nie wkraczaj na pole sierot.
Nie przenoś granicy starej, a na rolę sierotek nie wchodź.
Remove not the old landmark; and enter not into the fields of the fatherless:
Bo ich Wybawca jest mocny; On poprowadzi ich sprawę z tobą.
Bo obrońca ich możny; onci się podejmuje sprawy ich przeciwko tobie.
For their redeemer is mighty; he shall plead their cause with thee.
Skieruj twe serce ku napomnieniu, a twoje uszy ku rozumnym słowom.
Obróć do nauki serce twoje, a uszy twoje do powieści umiejętności.
Apply thine heart unto instruction, and thine ears to the words of knowledge.
Nie szczędź chłopcu napomnienia; jeżeli go rózgą oćwiczysz – nie umrze.
Nie odejmuj od młodego karności; bo jeźli go ubijesz rózgą, nie umrze.
Withhold not correction from the child: for if thou beatest him with the rod, he shall not die.
Ty wprawdzie ćwiczysz go rózgą, lecz i jego duszę ratujesz z przepaści.
Ty go bij rózgą, a duszę jego z piekła wyrwiesz.
Thou shalt beat him with the rod, and shalt deliver his soul from hell.
Mój synu, jeśli twoje serce nabierze mądrości – i we Mnie ucieszy się Moje serce.
Synu mój! będzieli mądre serce twoje, będzie się weseliło serce moje, serce moje we mnie;
My son, if thine heart be wise, my heart shall rejoice, even mine.
Zadrżą też radością Moje wnętrza, gdy twe usta wygłoszą proste rzeczy.
I rozweselą się nerki moje, gdy będą mówiły wargi twoje, co jest prawego.
Yea, my reins shall rejoice, when thy lips speak right things.
Niech twe serce nie zazdrości grzesznym – lecz trzymaj się ustawicznie bojaźni WIEKUISTEGO.
Niech nie zajrzy serce twoje grzesznikom; ale raczej chodż w bojańni Pańskiej na każdy dzień;
Let not thine heart envy sinners: but be thou in the fear of the LORD all the day long.
Bo naprawdę jest przyszłość, a twoja nadzieja nie zaginie.
Bo iż jest zapłata, przeto nadzieja twoja nie będzie wykorzeniona.
For surely there is an end; and thine expectation shall not be cut off.
Ty, Mój synu, posłuchaj oraz nabierz mądrości; skieruj twe serce na prostą drogę.
Słuchaj, synu mój! a bądź mądry, i nawiedź na drogę serce twoje.
Hear thou, my son, and be wise, and guide thine heart in the way.
Nie przebywaj z tymi, którzy się upijają winem i obżerają mięsem.
Nie bywaj między pijanicami wina, ani między żarłokami mięsa;
Be not among winebibbers; among riotous eaters of flesh:
Bo opój i żarłok zubożeje, i opasłość będzie odziewał w łachmany.
Boć pijanica i żarłok zubożeje, a ospały w łatach chodzić będzie.
For the drunkard and the glutton shall come to poverty: and drowsiness shall clothe a man with rags.
Słuchaj twojego ojca, który cię spłodził i nie pogardzaj twoją matką dlatego, że się zestarzała.
Słuchaj ojca twego, który cię spłodził, a nie pogardzaj matką twoją, gdy się zstarzeje.
Hearken unto thy father that begat thee, and despise not thy mother when she is old.
Nabywaj prawdy, mądrości, karności, rozwagi, i tego nie oddawaj.
Kupuj prawdę, a nie sprzedawaj jej; kupuj mądrość, umiejętność i rozum.
Buy the truth, and sell it not; also wisdom, and instruction, and understanding.
Głośno się raduje ojciec sprawiedliwego; kto zrodził mędrca – cieszy się z niego.
Bardzo się raduje ojciec sprawiedliwego, a kto spłodził mądrego, weseli się z niego.
The father of the righteous shall greatly rejoice: and he that begetteth a wise child shall have joy of him.
Niech się cieszy twój ojciec i twoja matka; niech się raduje ta, która cię urodziła.
Niech się tedy weseli ojciec twój, i matka twoja; i niech się rozraduje rodzicielka twoja.
Thy father and thy mother shall be glad, and she that bare thee shall rejoice.
Oddaj Mi, Mój synu, twoje serce, a twe oczy oby umiłowały Moje drogi.
Synu mój! daj mi serce twoje, a oczy twoje niechaj strzegą dróg moich.
My son, give me thine heart, and let thine eyes observe my ways.
Gdyż nierządnica jest głębokim dołem, a obca ciasną studnią.
Bo nierządnica jest dół głęboki, a cudza żona jest studnia ciasna.
For a whore is a deep ditch; and a strange woman is a narrow pit.
Ona czyha niby rozbójnik i mnoży wiarołomnych pośród ludzi.
Ona też jako zbojca zasadzki czyni, a zuchwalców między ludźmi rozmnaża.
She also lieth in wait as for a prey, and increaseth the transgressors among men.
Komu dolega bieda? Komu cierpienie? Komu kłótnie? Komu żale? Komu rany bez przyczyny? Komu zaczerwienione oczy?
Komu biada? Komu niestety? Komu zwady? Komu krzyk? Komu rany daremne? Komu zapalenie oczów?
Who hath woe? who hath sorrow? who hath contentions? who hath babbling? who hath wounds without cause? who hath redness of eyes?
Tym, co do późna przesiadują przy winie; co przychodzą, by wypróbować napój.
Tym, którzy siadają na winie; tym, którzy chodzą, szukając przyprawnego wina.
They that tarry long at the wine; they that go to seek mixed wine.
Nie spoglądaj na wino gdy się czerwieni, kiedy się perli w pucharze i gładko się ześlizguje.
Nie zapatruj się na wino, gdy się rumieni, i gdy wydaje w kubku łunę swoję, a prosto wyskakuje.
Look not thou upon the wine when it is red, when it giveth his colour in the cup, when it moveth itself aright.
Bo w końcu kąsa jak wąż i pryska jadem jak bazyliszek.
Bo na koniec jako wąż ukąsi, a jako żmija uszczknie;
At the last it biteth like a serpent, and stingeth like an adder.
Twoje oczy zaczynają widzieć dziwadła, a twe serce mówi przewrotności.
Oczy twoje patrzyć będą na cudze żony, a serce twe będzie mówiło przewrotności;
Thine eyes shall behold strange women, and thine heart shall utter perverse things.
Jesteś jak ten, co leży na środku morza i śpi na wierzchołku masztu.
I będziesz jako ten, który leży w pośród morza, a jako ten, który śpi na wierzchu masztu;
Yea, thou shalt be as he that lieth down in the midst of the sea, or as he that lieth upon the top of a mast.
Mówisz: Pobili mnie, lecz nie zaznałem bólu; potłukli mnie, lecz nie odczułem tego. Gdy się rozbudzę, rozpocznę na nowo i będę go dalej szukał.
Rzeczesz:Ubito mię, a nie stękałem, potłuczono mię, a nie czułem. Gdy się ocucę, udam się zaś do tego.
They have stricken me, shalt thou say, and I was not sick; they have beaten me, and I felt it not: when shall I awake? I will seek it yet again.