Nowa Biblia Gdańska
Przypowieści Salomona 30
Porównanie według numeracji źródłowej. Podział tekstu może się różnić między przekładami.
Słowa Agura, syna Jaki, z Masy; oświadczenie mowy tego męża do Ityela i Uchala.
Te są słowa Agóra, syna Jakiego, i zebranie mów tegoż męża do Ityjela, do Ityjela i Uchala.
The words of Agur the son of Jakeh, even the prophecy: the man spake unto Ithiel, even unto Ithiel and Ucal,
Słowa Agura, syna Jake, proroctwo tego człowieka do Itiela, do Itiela i Ukala.
Zaprawdę, ja jestem bardziej niedoświadczony, niż którykolwiek mąż i nie posiadam nawet rozumu pospolitego człowieka.
Zaistem jest głupszy nad innych, a rozumu człowieczego nie mam.
Surely I am more brutish than any man, and have not the understanding of a man.
Zaprawdę jestem najgłupszym z ludzi i nie mam ludzkiego rozumu.
Nie nauczyłem się też mądrości, więc jak miałbym posiadać wiedzę o Świętym?
I nie nauczyłem się mądrości, a umiejętności świętych nie umiem.
I neither learned wisdom, nor have the knowledge of the holy.
Ani nie nauczyłem się mądrości, ani nie mam wiedzy o tym, co święte.
Kto wstąpił do niebios i zeszedł? Kto zebrał wiatr w swoje garście? Kto zgarnął wody do szaty? Kto utwierdził wszystkie krańce ziemi? Jakie jest Jego Imię, albo jakie jest Imię Jego Syna – jeśli to wiesz!
Któż wstąpił na niebo, i zasię zstąpił? któż zgromadził wiatr do garści swych? Któż zagarnął wody do szaty swej? któż utwierdził wszystkie kończyny ziemi? Cóż za imię jego? i co za imię syna jego? Wieszże?
Who hath ascended up into heaven, or descended? who hath gathered the wind in his fists? who hath bound the waters in a garment? who hath established all the ends of the earth? what is his name, and what is his son's name, if thou canst tell?
Któż wstąpił do nieba i zstąpił? Któż zebrał wiatr w swoje garście? Któż zgarnął wody do swej szaty? Któż utwierdził wszystkie krańce ziemi? Jakie jest jego imię? A jakie jest imię jego syna? Czy wiesz?
Każde słowo Boga jest przeczyste; On jest tarczą dla tych, którzy się chronią do Niego.
Wszelka mowa Boża jest czysta; on jest tarczą tym, którzy ufają w nim.
Every word of God is pure: he is a shield unto them that put their trust in him.
Każde słowo Boga jest czyste; on jest tarczą dla tych, którzy mu ufają.
Nie dodawaj nic do Jego słów, by cię nie pociągnął do odpowiedzialności i abyś nie okazał się kłamcą.
Nie przydawaj do słów jego, aby cię nie karał, a byłbyś znaleziony w kłamstwie.
Add thou not unto his words, lest he reprove thee, and thou be found a liar.
Nie dodawaj nic do jego słów, aby cię nie strofował i abyś nie okazał się kłamcą.
Zanim umrę, żądam od Ciebie dwóch rzeczy; nie odmawiaj mi ich:
Dwóch rzecz żądam od ciebie, nie odmawiajże mi pierwej niż umrę.
Two things have I required of thee; deny me them not before I die:
Proszę cię o dwie rzeczy; nie odmawiaj mi ich, zanim umrę.
Oddal ode mnie fałsz oraz słowo kłamstwa; nie dawaj mi ubóstwa, ani bogactwa; użycz mi mego chleba powszedniego.
Marność i słowo kłamliwe oddal odemnie; ubóstwa i bogactwa nie dawaj mi; żyw mię tylko pokarmem według potrzeby mojej;
Remove far from me vanity and lies: give me neither poverty nor riches; feed me with food convenient for me:
Oddal ode mnie marność i słowo kłamliwe; nie dawaj mi ani ubóstwa, ani bogactwa; żyw mnie odpowiednim dla mnie pokarmem;
Abym będąc za syty nie zaparł się i powiedział: Kto to jest WIEKUISTY? Czy też będąc za biedny – nie kradł i nie targnął się na Imię mojego Boga.
Abym snać nasyconym będąc nie zaprzał się ciebie, i nie rzekł: Któż jest Pan? Albo zubożawszy żebym nie kradł, i nie brał nadaremno imienia Boga mego.
Lest I be full, and deny thee, and say, Who is the LORD? or lest I be poor, and steal, and take the name of my God in vain.
Abym będąc syty, nie zaparł się ciebie i nie mówił: Kim jest PAN? Albo zubożawszy, nie kradł i nie brał imienia mego Boga nadaremnie.
Nie spotwarzaj sługi przed jego panem, by cię ów sługa nie przeklął, a ty byś za to pokutował.
Nie podwodź na sługę przed Panem jego, być snać nie złorzeczył, a ty abyś nie zgrzeszył.
Accuse not a servant unto his master, lest he curse thee, and thou be found guilty.
Nie oczerniaj sługi przed jego panem, aby ci nie złorzeczył i byś nie okazał się winny.
Biada pokoleniu, które złorzeczy swemu ojcu i nie błogosławi swej matce;
Jest rodzaj, który ojcu swemu złorzeczy, a matce swojej nie błogosławi.
There is a generation that curseth their father, and doth not bless their mother.
Jest pokolenie, które złorzeczy swemu ojcu i nie błogosławi swojej matce.
pokoleniu czystemu w swoich oczach, które jest nieumyte ze swych brudów;
Jest rodzaj, który się zda sobie być czystym, choć od plugastwa swego nie jest omyty.
There is a generation that are pure in their own eyes, and yet is not washed from their filthiness.
Jest pokolenie, które we własnych oczach jest czyste, lecz nie jest obmyte ze swego plugastwa.
pokoleniu, które wysoko trzyma swoje oczy oraz podnosi w górę swe rzęsy;
Jest rodzaj, którego są wyniosłe oczy, i powieki jego wywyższone są.
There is a generation, O how lofty are their eyes! and their eyelids are lifted up.
Jest pokolenie, którego oczy są wyniosłe i powieki wzniesione.
pokoleniu, którego zęby są jak miecze, a kły jak noże, by wyżreć biednych z kraju oraz ubogich spośród ludzi!
Jest rodzaj, którego zęby są jako miecze, a trzonowe zęby jego jako noże na pożarcie ubogich na ziemi, a nędzników między ludźmi.
There is a generation, whose teeth are as swords, and their jaw teeth as knives, to devour the poor from off the earth, and the needy from among men.
Jest pokolenie, którego zęby są jak miecze, a zęby trzonowe jak noże, by pożreć ubogich na ziemi i nędzarzy spośród ludzi.
Od Aluki. Dwie niewiasty: Dawaj, dawaj! Trzy – nie mogą być nasycone; cztery – nigdy nie powiedzą: Dosyć!
Pijawka ma dwie córki, które mówią: Przynieś, przynieś.Trzy rzeczy są, które nie bywają nasycone, owszem cztery, które nie mówią: Dosyć.
The horseleach hath two daughters, crying, Give, give. There are three things that are never satisfied, yea, four things say not, It is enough:
Pijawka ma dwie córki, które mówią: Daj, daj. Trzy są rzeczy, które nie mogą się nasycić; cztery, które nie mówią: Dość.
Kraina Umarłych, niepłodne łono, ziemia nienasycona wodą oraz ogień, nigdy nie mówią: Dosyć!
Grób, i żywot niepłodny, ziemia też nie bywa nasycona wodą, a ogień nie mówi: Dosyć.
The grave; and the barren womb; the earth that is not filled with water; and the fire that saith not, It is enough.
Grób, niepłodne łono, ziemia niesyta wody i ogień, który nie mówi: Dość.
Oko, które wyśmiewa ojca i gardzi posłuszeństwem wobec matki – niech je wykłują kruki z nad strumienia oraz wyżrą młode orlęta.
Oko, które się naśmiewa z ojca, i wzgardza posłuszeństwem macierzyńskiem, wykłują kruki u potoków, i orlęta je wyjedzą.
The eye that mocketh at his father, and despiseth to obey his mother, the ravens of the valley shall pick it out, and the young eagles shall eat it.
Oko, które wyśmiewa ojca i gardzi posłuszeństwem matce, wydziobią kruki nad potokami i wyjedzą orlęta.
Trzy rzeczy są dla mnie zbyt dziwne, a nawet cztery, których nie pojmuję:
Te trzy rzeczy są ukryte przedemną, owszem cztery, których nie wiem:
There be three things which are too wonderful for me, yea, four which I know not:
Trzy są rzeczy dla mnie zbyt zdumiewające, czterech nie znam:
Ślad orła pod niebem, ślad węża na skale, ślad okrętu wśród morza oraz ślad mężczyzny do niewiasty.
Drogi orlej na powietrzu, drogi wężowej na skale, drogi okrętowej w pośród morza, i drogi mężowej z panną.
The way of an eagle in the air; the way of a serpent upon a rock; the way of a ship in the midst of the sea; and the way of a man with a maid.
Drogi orła w powietrzu, drogi węża na skale, drogi okrętu na środku morza i drogi mężczyzny z młodą kobietą.
Taką jest droga wiarołomnej kobiety: Zjada, obciera usta i mówi: Nie popełniłam nieprawości!
Takać jest droga niewiasty cudzołożącej: je, a uciera usta swoje, i mówi: Nie popełniłam złego uczynku.
Such is the way of an adulterous woman; she eateth, and wipeth her mouth, and saith, I have done no wickedness.
Taka jest droga kobiety cudzołożnej: je i obciera swoje usta, i mówi: Nie zrobiłam nic złego.
Pod trzema rzeczami ziemia drży, a pod czterema nie może wytrzymać:
Dla trzech rzeczy porusza się ziemia, owszem dla czterech, których znieść nie może:
For three things the earth is disquieted, and for four which it cannot bear:
Pod trzema rzeczami drży ziemia, czterech nie może znieść:
Pod niewolnikiem, który zostaje królem; pod nikczemnikiem, który jest syty chleba;
Dla sługi, kiedy panuje, i dla głupiego, kiedy się nasyci chleba;
For a servant when he reigneth; and a fool when he is filled with meat;
Sługi, kiedy panuje, głupca, kiedy syci się chlebem;
pod nienawidzącą, gdy jeszcze idzie za mąż i służebnicą, gdy odziedzicza po swej pani.
Dla przemierzłej niewiasty, kiedy za mąż idzie, i dla dziewki, kiedy dziedziczy po pani swojej.
For an odious woman when she is married; and an handmaid that is heir to her mistress.
Obmierzłej kobiety, kiedy wychodzi za mąż, i służącej, kiedy dziedziczy po swojej pani.
Są na ziemi cztery drobne istoty, a jednak przemądre:
Teć są cztery rzeczy najmniejsze na ziemi, wszakże są mędrsze nad mędrców:
There be four things which are little upon the earth, but they are exceeding wise:
Cztery są rzeczy najmniejsze na ziemi, jednak mędrsze nad mędrców:
Mrówki – lud bezsilny, co latem przygotowuje swoją żywność;
Mrówki, huf słaby, które sobie jednak w lecie gotują pokarm swój;
The ants are a people not strong, yet they prepare their meat in the summer;
Mrówki, lud słaby, a jednak w lecie przygotowują pokarm;
góralki – lud słaby, a jednak w skale urządza swoje mieszkania;
Króliki, twór słaby, którzy jednak budują w skale dom swój;
The conies are but a feeble folk, yet make they their houses in the rocks;
Króliki, lud słaby, a jednak budują swój dom w skale;
szarańcza, która nie ma króla, a jednak cała występuje w szyku;
Szarańcze króla nie mają, a wszakże wszystkie hufami wychodzą;
The locusts have no king, yet go they forth all of them by bands;
Szarańcze nie mają króla, a jednak wszystkie wyruszają chmarą;
jaszczurka, którą możesz złapać ręką, a jednak przebywa w królewskich pałacach.
Pająk rękoma robi, a bywa w pałacach królewskich.
The spider taketh hold with her hands, and is in kings' palaces.
Pająk pracuje rękoma, a bywa w pałacach królewskich.
Są trzy stworzenia, które wspaniale kroczą; cztery, co mają wspaniały chód:
Te trzy rzeczy są, które wspaniale chodzą, owszem cztery, które zmężyle chodzą:
There be three things which go well, yea, four are comely in going:
Trzy są rzeczy, które poruszają się wspaniale, cztery kroczą dostojnie:
Lew – mocarz pomiędzy zwierzętami, który nie cofa się przed nikim;
Lew najmocniejszy między zwierzętami, który przed nikim nie ustępuje:
A lion which is strongest among beasts, and turneth not away for any;
Lew, najsilniejszy wśród zwierząt, który przed nikim nie ustępuje;
rumak opasany w biodrach; kozioł, i król, któremu nikt się nie oprze.
Koń na biodrach przepasany, i kozieł, i król, przeciw któremu żaden nie powstaje.
A greyhound; an he goat also; and a king, against whom there is no rising up.
Chart i kozioł, i król, przeciw któremu nikt nie powstaje.
Jeżeli byłeś głupim – wywyższając się, chodź z namysłem, z ręką na ustach.
Jeźliś głupio uczynił, gdyś się wynosił, albo jeźliś źle myślił, połóżże rękę na usta.
If thou hast done foolishly in lifting up thyself, or if thou hast thought evil, lay thine hand upon thy mouth.
Jeśli głupio postąpiłeś, wynosząc się, albo jeśli pomyślałeś źle, połóż rękę na ustach.
Jak ten, co ubija mleko i wydobywa masło; bo ten, co wygniata nos i wydobywa krew – wygniata kłótnię i wydobywa gniew.
Kto tłucze śmietanę, wybija masło; a kto bardzo nos wyciera, wyciska krew; tak kto wzbudza gniew, wszczyna zwadę.
Surely the churning of milk bringeth forth butter, and the wringing of the nose bringeth forth blood: so the forcing of wrath bringeth forth strife.
Jak ubijanie mleka daje masło i wycieranie nosa wywołuje krew, tak kto wzbudza gniew, wszczyna kłótnię.