Uwspółcześniona Biblia Gdańska 2025
Przypowieści Salomona 25
Porównanie według numeracji źródłowej. Podział tekstu może się różnić między przekładami.
To również są przysłowia Salomona, które przepisali mężowie Ezechiasza, króla Judy.
Oto również przysłowia Salomona, które spisali mężowie Chiskjasza, judzkiego króla.
Teć są przypowieści Salomonowe, które zebrali mężowie Ezechyjasza, króla Judzkiego.
These are also proverbs of Solomon, which the men of Hezekiah king of Judah copied out.
Chwałą Boga jest sprawę taić, ale chwałą królów dociekać sprawy.
Chwałą Boga jest rzecz zataić, lecz chwałą króla rzecz zbadać.
Sława to Boża, taić sprawę; ale sława królów, wywiadywać się rzeczy.
It is the glory of God to conceal a thing: but the honour of kings is to search out a matter.
Wysokość niebios i głębia ziemi, i serca królów są niezbadane.
Niebo wzwyż – ziemia w głąb, i serce królów niezbadane.
Wysokość niebios, i głębokość ziemi, i serce królów nie są doścignione.
The heaven for height, and the earth for depth, and the heart of kings is unsearchable.
Usuń żużel ze srebra, a wyjdzie naczynie dla złotnika.
Niech wydzielą się żużle ze srebra, a złotnikowi uda się naczynie.
Odejm zużelicę od srebra, a wynijdzie odlewającemu naczynie kosztowne.
Take away the dross from the silver, and there shall come forth a vessel for the finer.
Usuń niegodziwego sprzed króla, a jego tron umocni się w sprawiedliwości.
Niech usuną niegodziwych sprzed oblicza króla, a jego tron utrwali się sprawiedliwością.
Odejm niezbożnika od oblicza królewskiego, a umocni się w sprawiedliwości stolica jego.
Take away the wicked from before the king, and his throne shall be established in righteousness.
Nie wywyższaj się przed królem i nie stawaj na miejscu wielkich;
Nie pysznij się wobec króla i nie stawaj na miejscu wielkich.
Nie udawaj się za zacnego przed królem, a na miejscu wielmożnych nie stawaj;
Put not forth thyself in the presence of the king, and stand not in the place of great men:
Bo lepiej, żeby ci powiedziano: Podejdź tu, niż żeby cię poniżono przed księciem, którego twoje oczy widziały.
Bowiem lepiej, aby ci powiedziano: Posuń się wyżej! Niż by cię poniżono przed znakomitym dlatego, że się podniosły twoje oczy.
Bo lepiej jest, iż ci rzeką: Postąp sam: a niżeliby cię zniżyć miano przed księciem; co widują oczy twoje.
For better it is that it be said unto thee, Come up hither; than that thou shouldest be put lower in the presence of the prince whom thine eyes have seen.
Nie spiesz się do kłótni, bo na końcu nie będziesz wiedział, co zrobić, gdy cię zawstydzi twój bliźni.
Nie występuj skwapliwie w sporze; bo co poczniesz, gdy cię zawstydzi twój przeciwnik?
Nie pokwapiaj się do swaru, byś snać na ostatek nie wiedział, co masz czynić, gdyby cię zawstydził bliźni twój.
Go not forth hastily to strive, lest thou know not what to do in the end thereof, when thy neighbour hath put thee to shame.
Załatw sprawę ze swoim bliźnim i nie zdradzaj tajemnicy drugiemu;
Prowadź twój spór z bliźnim, lecz cudzej tajemnicy nie zdradzaj;
Prowadź do końca sprawę swoję z przyjacielem twoim, a tajemnicy drugiego nie objawiaj;
Debate thy cause with thy neighbour himself; and discover not a secret to another:
By ten, który słucha, nie zawstydził cię, a twoja niesława nie przylgnęła do ciebie.
aby cię nie lżył ten, co to usłyszy i twoja niesława nigdy by nie ustała.
By cię snać nie zelżył ten, co cię słucha, a niesława twoja zostałaby na tobie.
Lest he that heareth it put thee to shame, and thine infamy turn not away.
Odpowiednio wypowiedziane słowo jest jak złote jabłko w srebrnych rzeźbach.
Jak złote jabłuszka na wycyzelowanych, srebrnych naczyniach – tak słowo wypowiedziane stosownie do swoich właściwych okoliczności.
Jakie jest jabłko złote z wyrzezaniem srebrnem, takieć jest słowo do rzeczy powiedziane.
A word fitly spoken is like apples of gold in pictures of silver.
Jak złoty kolczyk i klejnot ze szczerego złota tak jest dla uszu posłusznego ten, który mądrze strofuje.
Jak złoty kolczyk z błyszczącym klejnotem – tak mądry mówca wobec uważnego ucha.
Ten, który mądrze napomina, jest u tego, co słucha, jako nausznica złota, i klejnot z szczerego złota.
As an earring of gold, and an ornament of fine gold, so is a wise reprover upon an obedient ear.
Czym chłód śniegu w czasie żniwa, tym wierny posłaniec dla tych, którzy go posyłają, bo pokrzepia dusze swych panów.
Jak śnieżny chłód w porze żniwa – tak posłaniec wierny swoim mocodawcom; orzeźwia on duszę swego pana.
Jako zimno śnieżne czasu żniwa: tak poseł wierny tym, którzy go posyłają; bo dusze panów swych ochładza.
As the cold of snow in the time of harvest, so is a faithful messenger to them that send him: for he refresheth the soul of his masters.
Człowiek, który się chlubi zmyślonym darem, jest jak chmury i wiatr bez deszczu.
Jak chmury, wiatr i brak deszczu tak człowiek, który się chełpi zwodniczym darem.
Człowiek, który się chlubi darem zmyślonym, jest jako wiatr i obłoki bez deszczu.
Whoso boasteth himself of a false gift is like clouds and wind without rain.
Cierpliwością można przekonać władcę, a łagodny język łamie kości.
Książę daje się ugiąć cierpliwością; a łagodny język kruszy kości.
Książę cierpliwością bywa zmiękczony, a język łagodny kości łamie.
By long forbearing is a prince persuaded, and a soft tongue breaketh the bone.
Czy znalazłeś miód? Zjedz tyle, ile trzeba, byś objadłszy się, nie zwrócił go.
Jeśli znalazłeś miód – spożywaj go pod dostatkiem, lecz abyś się nim nie przejadł i znowu go nie zwrócił.
Znajdzieszli miód, jedzże, ileć potrzeba, by snać objadłszy się go nie zwrócił.
Hast thou found honey? eat so much as is sufficient for thee, lest thou be filled therewith, and vomit it.
Oddal nogę od domu bliźniego, by nie miał cię dość i cię nie znienawidził.
W domu twojego przyjaciela rzadziej stawiaj nogę, aby się tobą nie przesycił i cię nie znienawidził.
Powściągnij nogę twoję od domu bliźniego twego, by snać będąc ciebie syt, nie miał cię w nienawiści.
Withdraw thy foot from thy neighbour's house; lest he be weary of thee, and so hate thee.
Kto mówi fałszywe świadectwo przeciw swemu bliźniemu, jest młotem i mieczem, i ostrą strzałą.
Młotem, mieczem i ostrą strzałą – takim jest człowiek, co składa fałszywe świadectwo przeciw bliźniemu.
Każdy, kto mówi fałszywe świadectwo przeciw bliźniemu swemu, jest jako młot, i miecz, i strzała ostra.
A man that beareth false witness against his neighbour is a maul, and a sword, and a sharp arrow.
Ufność w człowieka niewiernego w dniu ucisku jest jak złamany ząb i zwichnięta noga.
Spróchniałym zębem i chwiejną nogą – takim jest poleganie na zdrajcy w dzień niedoli.
Ufność w człowieku przewrotnym jest w dzień ucisku jako ząb wyłamany i noga wywiniona.
Confidence in an unfaithful man in time of trouble is like a broken tooth, and a foot out of joint.
Jak ten, kto zabiera odzienie w czasie zimy i jak ocet na saletrze taki jest ten, kto śpiewa pieśni smutnemu sercu.
Ten, kto wyśpiewuje pieśni znękanemu sercu jest jak zdejmujący szaty w chłodnym dniu i lejący ocet na ług.
Jako ten, który zewłoczy odzienie czasu zimy, albo leje ocet na saletrę, taki jest ten, który śpiewa pieśni sercu smutnemu.
As he that taketh away a garment in cold weather, and as vinegar upon nitre, so is he that singeth songs to an heavy heart.
Jeśli twój nieprzyjaciel jest głodny, nakarm go chlebem, a jeśli jest spragniony, napój go wodą;
Jeśli twój nieprzyjaciel łaknie – nakarm go chlebem; jeśli pragnie – napój go wodą.
Jeźliżeby łaknął ten, co cię nienawidzi, nakarm go chlebem; a jeźliby pragnął, daj mu się napić wody;
If thine enemy be hungry, give him bread to eat; and if he be thirsty, give him water to drink:
Bo zgarniesz rozżarzone węgle na jego głowę, a PAN cię nagrodzi.
Wtedy zgarniasz płonące głownie na jego głowę; zaś tobie zapłaci WIEKUISTY.
Bo węgle rozpalone zgromadzisz na głowę jego, a Pan ci nagrodzi.
For thou shalt heap coals of fire upon his head, and the LORD shall reward thee.
Jak północny wiatr przepędza deszcz, tak gniewna twarz przepędza plotkarski język.
Wiatr północny sprowadza deszcz, a zasępione twarze – uszczypliwe mowy.
Jako wiatr północny deszcz przynosi: tak przynosi twarz gniewliwą język uszczypliwy.
The north wind driveth away rain: so doth an angry countenance a backbiting tongue.
Lepiej mieszkać w kącie pod dachem niż z kłótliwą żoną w przestronnym domu.
Lepiej mieszkać na okapie dachu, niż ze swarliwą kobietą we wspólnym domu.
Lepiej mieszkać w kącie pod dachem, niżeli z żoną swarliwą w domu przestronnym.
It is better to dwell in the corner of the housetop, than with a brawling woman and in a wide house.
Jak zimna woda dla pragnącej duszy, tak dobra wieść z dalekiej ziemi.
Zimną wodą dla spragnionej duszy jest pomyślna wieść z dalekiej ziemi.
Jako woda chłodna duszy pragnącej: tak wieść dobra z ziemi dalekiej.
As cold waters to a thirsty soul, so is good news from a far country.
Jak zmącone źródło i zepsuty zdrój, tak sprawiedliwy, który upada przed niegodziwym.
Jak mętne źródło i zepsuta krynica – tak sprawiedliwy, który się ugina wobec niegodziwego.
Jako źródło nogami pomącone, albo zdrój zepsuty: tak sprawiedliwy, który upada przed niezbożnym.
A righteous man falling down before the wicked is as a troubled fountain, and a corrupt spring.
Niedobrze jest jeść za dużo miodu, a szukanie własnej chwały nie jest chwałą.
Niezdrowe jest zbytnie objadanie się miodem, a zbyt natężone poszukiwanie sławy – niesławą.
Jako jeść wiele miodu nie jest rzecz dobra: tak szukanie własnej sławy jest niesławne.
It is not good to eat much honey: so for men to search their own glory is not glory.
Człowiek, który nie panuje nad swoim duchem, jest jak miasto zburzone i bez muru.
Człowiek nie mający hamulca dla swego ducha jest jak otwarte miasto, pozbawione już muru.
Mąż, który nie ma mocy nad duchem swoim, jest jako miasto rozwalone bez muru.
He that hath no rule over his own spirit is like a city that is broken down, and without walls.